Roztocze Wschodnie to kraina, która bardzo nam się spodobała podczas tegorocznej wakacyjnej wyprawy. Kraina pięknych lasów, malowniczych pól, bocianów i licznych wijących się potoków. Miejsce, gdzie znaleźliśmy najcudowniejsze pole namiotowe, na jakim dane było nam się kiedykolwiek zatrzymać. Zasiedzieliśmy się na nim aż ponad tydzień, a po krótkiej kilkudniowej przerwie postanowiliśmy jednak wrócić. Roztocze Wschodnie znalazło w naszych sercach szczególne miejsce.

pole namiotowe na skraju Roztocza Wschodniego w Jędrzejówce, Narol

Z czym Ci się kojarzy Roztocze?

Kiedy pierwszy raz myśleliśmy o odwiedzeniu Roztocza, tak naprawdę nie wiele wiedziałam o tym regionie. Kojarzyłam go z wąwozami lessowymi i tyle. Choć przecież najsłynniejsze w Polsce wąwozy lessowe wcale nie znajdują się na Roztoczu. Ich największe skupisko znajduje się w okolicach Kazimierza Dolnego, a tereny tamte zyskały nazwę Kraina Lessowych Wąwozów. Ot takie wyobrażenie gdzieś ktoś kiedyś stworzył w mojej głowie i tak zostało. Do czasu, kiedy zaczęłam przygotowywać naszą wyprawę na Roztocze.

Roztocze Wschodnie - las

Kiedy przystąpiłam do planowania wyjazdu, powoli zaczynał się kształtować obraz roztoczańskiej krainy i jej atrakcji. Wiadomo, najwięcej propozycji znajdowałam o tych najbardziej popularnych miejscach: Zwierzyńcu, Roztoczańskim Parku Narodowym, Krasnobrodzie, Szumach na Tanwi. Ponieważ nie przepadamy za tłumami turystów, zawsze szukamy też mniej popularnych miejsc i szlaków. Tym sposobem w planie naszej wakacyjnej podróży znalazło się również zwiedzanie południowych krańców Roztocza, czyli tzw. Roztocza Wschodniego.

pola na Roztoczu Wschodnim

Trochę wąwozów, które gdzieś tam siedziały mi w głowie, znalazłam również i na Roztoczu. Choć tu już musiałam ciut więcej poszperać. Ich największe skupisko znajduje się w okolicy Szczebrzeszyna. Finalnie nie udało się nam ani jednego z nich odwiedzić, a to wszystko za sprawą zmiany planów w trakcie wyprawy. Już tu wspominaliśmy, że rozpoczęliśmy ją od południa, czyli właśnie od Roztocza Wschodniego, a kiedy przenieśliśmy się z Narola do Zwierzyńca, po kilku dniach postanowiliśmy jednak wrócić ponownie na pierwsze pole namiotowe. Z niego do Szczebrzeszyna mieliśmy już za daleko na jednodniową wycieczkę.

Gdzie znajduje się Roztocze Wschodnie?

Roztocze Wschodnie jest fragmentem Roztocza, znajdującym się na południe od miejscowości Narol. Ciągnie się ono aż do granicy państwowej z Ukrainą i dalej aż po Lwów. Jest dużo mniej znane niż popularne Roztocze Środkowe z Roztoczańskim Parkiem Narodowym. Ale równie piękne jak i ono. Dzięki małej gęstości zaludnienia i mniejszej popularność wśród turystów, na Roztoczu Wschodnim można znaleźć mnóstwo ciszy i spokoju. Oprócz Roztocza Wschodniego i Środkowego wyróżnia się jeszcze Roztocze Zachodnie.

Roztocze Wschodnie to nie jedyna nazwa, używana do określenia wspomnianej krainy. Choć chyba najbardziej popularna. Również w najnowszej regionalizacji Polski opracowanej przez grono naukowców, teren ten otrzymał nazwę Roztocze Wschodnie1. Spotkać można jednak także nazwę Roztocze Południowe. Co ciekawe od niej swoją nazwę wziął park krajobrazowy na terenie Roztocza Wschodniego – Południoworoztoczański Park Krajobrazowy.

Krajobraz Roztocza Wschodniego

Podczas wizyty w ośrodku edukacyjnym Roztoczańskiego Parku Narodowego spotkaliśmy się z jeszcze innym podziałem Roztocza. Przedstawiany tu przez nas region to Roztocze Rawskie. Oprócz niego autor opracowania J. Buraczyński wyróżnił także Roztocze Gorajskie, Szczebrzeszyńskie, Tomaszowskie oraz Lwowskie.

Roztocze Wschodnie i jego atrakcje

Cisza, spokój, przestrzenie to coś, z czym najbardziej kojarzy nam się Roztocza Wschodniego. W tym wpisie zebraliśmy dla Was kilka propozycji na wycieczki po tej krainie. Do tych pomysłów, które nam udało się zrealizować, dorzucimy kilka innych propozycji, które być może Wam się przydadzą. Nasze możliwości były ograniczone składem naszej wyprawowej ekipy – trójką dzieci w przedziale wiekowym 1 – 5,5 lat.

1. Skamieniałe drzewa w Siedliskach i okolicy

Warto odwiedzić Muzeum Skamieniałych Drzew oraz przespacerować się po samych Siedliskach.

Roztocze Wschodnie - Skamieniałe drzewa w Siedliskach

2. Drewniane cerkwie. Cerkiew pw. św. Paraskewy w Radrużu

Drewniane cerkwie, to również jeden z elementów charakterystycznych dla Roztocza Wschodniego. Choć każda ma swój urok, jedna wyróżnia się w sposób szczególny. Zespół Cerkiewny w Radrużu znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. To właśnie cerkiew w Radrużu zwiedziliśmy, natomiast pozostałe obiekty oglądaliśmy tylko pobieżnie w trakcie podróży samochodem po regionie. Drewniane świątynie znajdziecie m.in. w Woli Wielkiej, Hrebenne, Łówczy, Bruśnie Nowym.

Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu to najstarsza drewniana cerkiew grekokatolicka w Polsce. Pochodzi z końca XVI wieku. Podobno należy do najcenniejszych przykładów drewnianej architektury sakralnej na terenie Polski. Cerkiew wybudowana została bez użycia gwoździ, deski zrębu łączone są za pomocą specjalnych nacięć, bądź drewnianych kołków. Drewniana konstrukcja zrębowa przetrwała tyle lat m.in. dzięki sobotom, daszkom okalającym całą budowlę. Ich nazwa związana jest ze zwyczajem przybywania na mszę już w sobotę. Kto wędrował z daleka, już od soboty pod tymi daszkami czekał na niedzielne nabożeństwo.

We wnętrzu znajduje się piękny ikonostas, czyli ściana ikon oddzielająca wiernych od prezbiterium. Prowadzą do niego tzw. carskie wrota, wykonane z drewna lipowego i pozłacane. Na cały zespół cerkiewny, oprócz samej cerkiew składają się również drewniana dzwonnica, ogrodzenie, budynek dawnej szkoły wiejskiej oraz dwa cmentarze z kamiennymi krzyżami z zakładu kamieniarskiego w Bruśnie Starym.

Roztocze Wschodnie Cerkiew w Radrużu
Roztocze Wschodnie, Cerkiew w Radrużu UNESCO
Cerkiew w Radrużu
Cerkiew w Radrużu
Radruż - budynek dawnej szkoły
Budynek dawnej szkoły wiejskiej

3. Cerkwie murowane np. w Siedliskach lub ich ruiny – w Kniaziach, Dziewięcierzu.

Roztocze Wschodnie, Siedliska - murowana cerkiew
Cerkiew pw. św. Mikołaja w Siedliskach

4. Kaplica Matki Boskiej Na Źródłach w Nowinach Horynieckich

Kolejne miejsce na Roztoczu owiane tajemnicą objawień (TU pisaliśmy o św. Stanisławie). W Nowinach Horynieckich miejscu, w którym dziś stoi niewielka kaplica, wg podań w XVII wieku trojgu dzieciom ukazała się Matka Boska. Prosiła ich, by ludzie często przychodzili do tego miejsca i się modlili, a wojna ominie te tereny. W miejscu objawień wytrysnęło źródełko. Miejscowi postawili tu najpierw krzyż, później figurę Matki Bożej aż w końcu kaplicę, którą wielokrotnie remontowano lub przebudowywano. Obecna budowla pochodzi z XIX w.

Kaplica MB na Źródłach ukryta jest wśród horynieckich lasów, na dnie niewielkiego wąwozu. Nazwa związana jest z licznymi źródłami wypływającymi ze zboczy dolinki wokół kaplicy. Jedno z nich bije dokładnie pod kaplicą, a przypisuje mu się cudowne właściwości uzdrawiające, zwłaszcza w chorobach oczu.

W pobliże kaplicy można dojechać samochodem. Minąwszy ostatnie domostwa w Nowinach Horynieckich, należy podążać w prawo drogą szutrową, na której końcu znajduje się parking. Dojście do kaplicy ok. 5-10 min. Inną opcją dotarcia do tej leśnej kaplicy może być piesza trasa za zielonym szlakiem z Horyńca-Zdrój (od klasztoru franciszkanów to ok. 3,7 km, 1 h drogi).

Nowiny Horynieckie - Kaplica na Źródłach
Nowiny Horynieckie - Kaplica na Źródłach
Wnętrze Kaplicy MB na Źródłach w Nowinach Horynieckich

5. Świątynia Słońca

6. Uzdrowisko Horyniec-Zdrój

Nasze odwiedziny w Horyńcu ograniczyliśmy do obiadu i spaceru po parku zdrojowym, z obowiązkową wizytą na placu zabaw.

Park Zdrojowy w Horyńcu-Zdrój

7. Ścieżka przyrodnicza Kobyle Jezioro

Propozycja na krótki spacer, bo trasa ma raptem 2 km, ale okolica jest bardzo urokliwa.

Ścieżka przyrodnicza Kobyle Jezioro

8. Bunkry Linii Mołotowa

Można je znaleźć m.in. w lasach w okolicach Długiego Goraju bądź Wielkiego Działu. My oglądaliśmy takie podczas wycieczki na Długi i Krągły Goraj.

Bunkry w okolicach Krągłego Goraju

9. Korona Roztocza

Koronę Roztocza tworzą trzy najwyższe wzniesienia na Roztoczu: Długi Goraj (391 m n.p.m.), Wielki Dział (390 m n.p.m.) i Krągły Goraj (388 m n.p.m.), będący jednocześnie najwyższym wzniesieniem województwa lubelskiego. Długi Goraj i Krągły Goraj znajdują się tuż obok siebie, więc można je zdobyć podczas jednej wycieczki. Wybierając się na każdy z tych szczytów, warto w lesie odszukać również wspomniane wcześniej bunkry.

Roztocze Wschodnie - bocian

Roztocze Wschodnie mapa

Mapy, z których my korzystaliśmy podczas planowania i realizacji naszych wycieczek to:

  • Mapa Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego, dostępna do pobrania na jego stronie internetowej – link.
  • Mapa „Narol i okolice”, którą udało nam się otrzymać w informacji turystycznej i z której najwięcej korzystaliśmy podczas wyjazdu.

W 2021 roku moje ulubione wydawnictwo Compass wydało właśnie nową mapę Roztocza Wschodniego, więc zwiedzanie tego regionu będzie jeszcze łatwiejsze. Wersja on-line dostępna jest tu:

Roztocze Wschodnie mapa

Źródła:

  1. Geographia Polonica, 2018, Volume 91, Issue 2, pp. 143-170

Dziękujemy, że dotarłeś do tego miejsca. Będzie nam niezmiernie miło, jeśli napiszesz parę słów w komentarzu. Może chciałbyś coś dorzucić od siebie, albo masz jakieś pytanie.

Gdzie jeszcze możesz nas znaleźć?

  • Zapraszamy zwłaszcza na naszego Instagrama. To tam znajdziesz chyba najwięcej i najwcześniej informacje o naszych wycieczkach.
  • Wolisz Facebooka? Tu też jesteśmy – zapraszamy.

Być może zainteresuję Cię również:

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.